Trapezius (Monnikskapspier) oefeningen en pijn behandeling
De Musculus Trapezius, beter bekend als de monnikskapspier, heeft een kenmerkende ruitvorm.
Deze spier strekt zich uit van de nek- en borstwervels tot aan het sleutelbeen, de schouders en het schouderdak, tot de spina scapulae.
De trapezius is opgedeeld in drie segmenten: pars descendens (het afdalende deel), pars transversa (het dwarse deel) en pars ascendens (het opstijgende deel).
Wat is de trapezius origo / insertie
De trapezius, gelegen aan de bovenrug, is een spier die vanwege haar functies en aanhechtingspunten cruciaal is voor nek- en schouderbewegingen.
Deze spier hecht zich aan diverse punten in het lichaam, die in medische termen de origo en insertie worden genoemd.
De origo, het beginpunt van de spier, bevindt zich aan de schedelbasis, het ligamentum nuchae, en de processus spinosi van C7 tot Th12, waardoor spanning in deze spier vaak resulteert in hoofdpijn.
De insertie, de aanhechting, is aan het buitenste deel van het schouderblad, specifiek de clavicula, het acromion en de spina scapula.
De innervatie van de trapezius komt van de zenuw Nervus accessorius, betrokken bij de segmenten C2 tot C4.
De functie van de musculus Trapezius
De Musculus Trapezius, beter bekend als de monnikskapspier, is een opvallend ruitvormige spier die zich uitstrekt van de nek- en borstwervels tot aan het sleutelbeen, de schouders, het schouderdak, en de spina scapulae.
Deze spier is opgedeeld in drie segmenten: de pars descendens, die van boven naar beneden loopt, de pars transversa, het horizontale deel, en de pars ascendens, die opwaarts beweegt.
De drie segmenten van de monnikskapspier vervullen elk specifieke functies:
- De m. trapezius pars descendens faciliteert het optillen van het schouderblad en maakt het mogelijk het hoofd naar dezelfde zijde te kantelen en naar de tegenovergestelde zijde te draaien.
- De m. trapezius pars transversa is verantwoordelijk voor het naar het midden van de rug trekken van het schouderblad, richting de wervelkolom.
- De m. trapezius pars ascendens helpt het schouderblad omlaag en naar binnen (richting de wervelkolom) te trekken, waarbij het stabiliseert tegen de borstkas. Dit kan soms leiden tot nekklachten.
Trapezius en triggerpoints
De trapezius spier heeft net als vele andere spieren triggerpoints. Maar wat zijn triggerpoints nu eigenlijk?
Wat zijn triggerpoints?
De monnikskapspier is vaak de zetel van triggerpoints, vooral bij mensen die een kantoorbaan hebben en daardoor langdurig in een onjuiste houding zitten, of bij hen die regelmatig stress ervaren.
Triggerpoints zijn kleine, lokale spierblokkades die de doorbloeding belemmeren, waardoor de spier stijf en verkort kan worden, wat diverse klachten veroorzaakt.
Bovendien kunnen deze triggerpoints uitstralingspijn veroorzaken, waardoor de pijn op andere plaatsen gevoeld wordt dan waar de triggerpoint zich bevindt.
Wanneer de monnikskapspier deze triggerpoints bevat, kunnen symptomen als hoofdpijn aan de slapen, duizeligheid, pijn in de armen, bovenrug en nek optreden, afhankelijk van waar de triggerpoints zich bevinden en de spieren die ze beïnvloeden.
Symptomen van triggerpoints
Bovenste Trapezius
- Voorkomende klachten: hoofdpijn of zogenaamde ‘spanningshoofdpijn’
- Pijn in gezicht, slaap of kaak
- Pijn achter het oog
- Duizeligheid (vaak samen met de sternocleidomastoïde spier)
- Ernstige nekproblemen
- Stijve nek en aanhoudende nekklachten
- Beperkte beweeglijkheid van de nek
- Onvermogen om gewicht op de schouders te dragen
Middelste Trapezius
- Rugpijn
- Hoofdpijnklachten die starten bij de basis van de schedel
- Oppervlakkige, brandende pijn nabij de wervelkolom
- Pijn die uitstraalt naar de bovenkant van de schouder(s)
Onderste Trapezius
- Pijn in de rug, nek en/of bovenste schoudergebied
- Mogelijk pijn die uitstraalt naar de achterkant van het schouderblad, langs de binnenkant van de armen, en naar de ringvinger en pink
- Hoofdpijn bij de basis van de schedel
- Pijn die kan uitstralen naar de bovenkant van de schouder(s)
Behandeling van triggerpoints bij monnikskapspier
Triggerpoints kunnen effectief worden behandeld om klachten te verminderen.
Technieken zoals dry needling, rekmethoden, ontspanningsoefeningen, stressreductie door middel van coaching, en actieve beweging kunnen worden ingezet.
Voor deskundige hulp bij deze behandelingen kan een fysiotherapeut uitkomst bieden.
klachten die de Musculus Trapezius kan veroorzaken
De Musculus Trapezius kan verschillende klachten veroorzaken zoals:
Hoofdpijn
Triggerpoints in de monnikskapspier kunnen spanningshoofdpijn veroorzaken door de projectie van pijn naar de achter- en zijkant van het hoofd.
Hoewel de waargenomen klacht hoofdpijn is, ligt de werkelijke oorzaak in deze spier. Deze triggerpoints kunnen ontstaan door factoren zoals een slechte houding, eenzijdige bewegingspatronen, stress, of een acuut trauma.
Behandelingsopties omvatten dry needling, manuele therapie, spierrekoefeningen, massage, houdingscorrecties, en mobilisaties.
Nekklachten
Overmatige spanning in de monnikskapspier kan leiden tot nekklachten en beperkingen in het draaien of kantelen van het hoofd.
Verhoogde spierspanning kan voortkomen uit stress, een onjuiste houding, of door andere nek- of rugblessures.
Behandelingen kunnen manuele therapie, dry needling, oefentherapie, houdingscorrecties en massages omvatten.
Armklachten
De monnikskapspier kan eveneens uitstralende pijn naar de schouder en armen veroorzaken. Dit komt door triggerpoints die pijnpatronen naar andere gebieden projecteren.
Hoe ontspan ik de monnikskapspier?
Spanning in de monnikskapspier verschijnt zelden zonder reden; er zijn vaak onderliggende oorzaken die bijdragen aan een gespannen trapezius.
Het is cruciaal om deze oorzaken te identificeren en aan te pakken. Hier volgen enkele technieken om de spier te ontspannen en de pijn te verlichten:
Massage
Masseren richt zich op spierknopen en bevordert de bloedsomloop in de spier, wat helpt de spier te ontspannen en pijn te verminderen.
Rust
Voldoende rust is essentieel om de schouders en de monnikskapspier de kans te geven te herstellen van spanning.
Beweging
Rekoefeningen en andere specifieke bewegingen kunnen helpen de spanning in de monnikskapspier te verlichten. Een fysiotherapeut kan effectieve oefeningen aanbevelen.
Warmtebehandeling
Warmtetherapie kan verlichting bieden bij spierpijn door de bloedstroom naar de betreffende spier te verhogen, waardoor de spier essentiële zuurstof en voedingsstoffen ontvangt die nodig zijn voor herstel.
Advies en coaching
Vaak wordt spanning in de trapezius veroorzaakt door stress, onderdrukte emoties, trauma’s of persoonlijkheidskenmerken.
Zowel in de praktijk als via methoden zoals de Pijn Reset Methode werken we aan het elimineren van deze onderliggende oorzaken.
Hoe train ik mijn trapezius?
Om de monnikskapspier effectief te versterken, zijn er specifieke krachttrainingsoefeningen die je kunt uitvoeren. Deze oefeningen richten zich op de functies van de m. trapezius, zoals eerder beschreven. Een fysiotherapeut kan waardevol advies bieden bij het trainen van deze spier. Hier zijn enkele cruciale oefeningen:
- Schouderheffingen met een halterstang (Shrugs): Deze oefening richt zich op het heffen van de schouders.
- Staande dumbbell upright row: Effectief voor het trainen van de bovenrug en schouders.
- Omgekeerde schouderheffingen (Reversed Shrugs): Uitgevoerd met de halterstang achter de rug.
- Horizontale rij schouderheffingen (Horizontal Row Shrugs): Combineert een rijbeweging met schouderheffingen.
- Schouderheffingen met dumbbells (Dumbbell Shrugs): Een variant die individuele armspieren aanspreekt.
- Smith Machine Schouderheffingen: Maakt gebruik van de Smith Machine voor een stabiele en gecontroleerde hefbeweging.
- Kettlebell/Dumbbell Angled Press: Richt zich op de schouderspieren vanuit een hoek.
- Single-arm trap-3 raise: Isolatieoefening voor gedetailleerde spierversterking.
- Incline Prone Dumbbell Shrugs: Uitgevoerd op een schuine bank, wat een diepe spieractivatie mogelijk maakt.
Deze oefeningen kunnen je helpen de monnikskapspier effectief te versterken en te ontwikkelen.
Herstel van de trapezius
Een chronisch gespannen trapezius komt vaak voort uit onbewuste patronen zoals stress, persoonlijkheidseigenschappen, trauma’s en emoties, die een verstoring in het autonome zenuwstelsel kunnen veroorzaken.
Het is cruciaal om dit zenuwstelsel te beïnvloeden door een holistische benadering, gebruikmakend van het 6 domeinenmodel: ademhaling, slaap, beweging, immuunsysteem, stressmanagement en voeding.
Ademhaling: Ademhalingsoefeningen helpen de trapezius te ontspannen. Diepe ademhalingsmethoden, waarbij je langzaam in- en uitademt, kalmeren het autonome zenuwstelsel en verminderen spierspanning.
Slaap: Een goede nachtrust is essentieel voor het herstel van spierweefsel, inclusief de trapezius. Het creëren van een rustige slaapomgeving en het ontwikkelen van een consistent slaapschema zijn belangrijk voor een effectieve spierontspanning.
Beweging: Regelmatige fysieke activiteit, zoals stretchen, yoga of wandelen, verbetert de bloedcirculatie en vermindert spierspanning, wat bijdraagt aan de gezondheid van de trapezius.
Immuunsysteem: Een sterk immuunsysteem ondersteunt het herstel van de spieren door ontstekingen te verminderen. Een voedzaam dieet rijk aan antioxidanten, vitamines en mineralen is hiervoor essentieel.
Stressmanagement: Technieken zoals meditatie, mindfulness en tai chi zijn effectief in het verminderen van stress, wat kan leiden tot vermindering van spierspanning in de trapezius.
Voeding: Een gezond dieet dat ontstekingen tegengaat, speelt een integrale rol in de algehele spiergezondheid. Het vermijden van ontstekingsbevorderende voedingsmiddelen en het kiezen voor ontstekingsremmende alternatieven draagt bij aan de ontspanning van de trapezius.
Door deze multidimensionale aanpak kunnen de onderliggende oorzaken van trapezius spanning effectief worden aangepakt, wat leidt tot een betere spiergezondheid en algeheel welzijn.
Het tension myoneural syndroom (TMS)
Het tension myoneural syndroom (TMS), ook bekend als het mind-body syndroom, is een concept geïntroduceerd door Dr. John Sarno.
Deze theorie suggereert dat psychologische stressoren zoals onderdrukte emoties en mentale stress kunnen leiden tot fysieke pijn en symptomen, inclusief die in de trapeziusspieren.
Volgens de theorie van TMS kan aanhoudende psychologische stress leiden tot een verhoogde spierspanning in de trapezius, resulterend in pijn.
Fysiologisch zou TMS wijzigingen in de bloedcirculatie en zuurstofvoorziening van de spieren kunnen veroorzaken.
Stress kan vasoconstrictie teweegbrengen, wat resulteert in een verminderde bloedtoevoer en dus een zuurstoftekort in de spieren, wat pijn en spierspanning kan veroorzaken.
Daarnaast kan TMS het zenuwstelsel beïnvloeden. Stress en emotionele spanning kunnen een invloed hebben op het autonome zenuwstelsel, dat spierspanning reguleert.
Verhoogde activiteit van het sympathische zenuwstelsel, vaak geassocieerd met stress, kan leiden tot meer spierspanning, inclusief in de trapeziusspieren.
Verder kan TMS impact hebben op de pijnperceptie in de hersenen. Emotionele stress kan ervoor zorgen dat normale of milde fysiologische prikkels als pijnlijker worden ervaren, wat de gevoeligheid voor pijn verhoogt, met name in de trapeziusspieren.
Hoewel de fysiologische details van TMS nog volop in onderzoek zijn en de theorie zelf nog onderwerp van discussie is binnen de medische gemeenschap, benadrukt TMS het belang van het adresseren van psychologische en emotionele factoren bij het behandelen van deze symptomen.